Ναύπλιο: Χωρίς «ασπίδα» προστασίας το ιστορικό Ξενία μετά από απόφαση του Κεντρικού Συμβουλίου

Χωρίς νομική προστασία ως νεότερο μνημείο παραμένει το ιστορικό Ξενία Ναυπλίου, μετά την απόφαση του Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων να μην προχωρήσει στον χαρακτηρισμό του. Η εξέλιξη αυτή εντείνει τις ανησυχίες για το μέλλον του κτιρίου, καθώς, χωρίς τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό, περιορίζονται οι θεσμικές δικλίδες που θα απέκλειαν σενάρια ριζικών επεμβάσεων.

Σύμφωνα με το σκεπτικό που αποδίδεται στην απόφαση, το Συμβούλιο έκρινε ότι το κτίριο δεν διαθέτει τα απαιτούμενα «ιδιαιτέρως αξιόλογα αρχιτεκτονικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά» ώστε να ενταχθεί στο καθεστώς προστασίας. Η κρίση αυτή, όπως επισημαίνεται, έρχεται σε διαφορετική κατεύθυνση από τη θετική εισήγηση της Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων, αλλά και από παλαιότερες τοποθετήσεις ακαδημαϊκών φορέων, όπως το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Πανεπιστημίου Πατρών, που είχε υποστηρίξει την ανάγκη προστασίας του κτιρίου.

Το Ξενία, έργο του Ιωάννης Τριανταφυλλίδης (1958), δεσπόζει στην Ακροναυπλία, με θέα προς την Αρβανιτιά και την παλιά πόλη. Λειτούργησε από το 1961 ως μέρος του δικτύου «Ξενία» και αναφέρεται ως χαρακτηριστικό δείγμα του μεταπολεμικού ελληνικού μοντερνισμού. Σήμερα, ωστόσο, περιγράφεται σε κατάσταση προχωρημένης εγκατάλειψης, με φθορές και σοβαρά ζητήματα στατικότητας, σε μια περιοχή με ιδιαίτερη περιβαλλοντική και αρχαιολογική σημασία.

Ως προς το ιδιοκτησιακό και τη διαχείριση, το κτίριο ανήκει στην Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ). Όπως αναφέρεται, το 2000 μισθώθηκε στην Αργολικός Ήλιος Α.Ε. με υποχρέωση ανακαίνισης και επαναλειτουργίας, ωστόσο —παρά εγκρίσεις μελετών— ουσιαστικές εργασίες δεν προχώρησαν. Παράλληλα, αιτήματα για χαρακτηρισμό ως μνημείο είτε απορρίφθηκαν είτε έμειναν σε εκκρεμότητα, με αποτέλεσμα το κτίριο να παραμένει επί χρόνια εκτεθειμένο στη φθορά του χρόνου.

Στο μεταξύ, έχουν καταγραφεί παρεμβάσεις και ενδιαφέρον από φορείς της αυτοδιοίκησης και άλλες αρχές, χωρίς όμως να αλλάξει ουσιαστικά η πορεία εγκατάλειψης. Με την πρόσφατη απόφαση, επανέρχεται στο προσκήνιο το ερώτημα για το ποια θα είναι η επόμενη μέρα: αν θα υπάρξει συγκεκριμένο σχέδιο αποκατάστασης και αξιοποίησης ή αν το κτίριο θα παραμείνει «γκρίζα ζώνη», ευάλωτο σε παρεμβάσεις που μπορούν να αλλοιώσουν τον χαρακτήρα του.

Η υπόθεση του Ξενία Ναυπλίου, πέρα από την τοπική διάσταση, ανοίγει ξανά τη συζήτηση για το πώς αντιμετωπίζεται η νεότερη αρχιτεκτονική κληρονομιά στην Ελλάδα, ποια κριτήρια υπερισχύουν στις αποφάσεις προστασίας και ποια εργαλεία υπάρχουν ώστε ιστορικά κτίρια να μην καταλήγουν σε μη αναστρέψιμη απαξίωση.